|
سخني درباره اين نوشتار يكي از بارزترين ابزارهاي شناخت سامانههاي رسوبي آشنايي با ساختمانهاي رسوبي ميباشد. ساختارهاي رسوبي كه در صحرا قابل مطالعهاند گاهي به مراتب از بافتهاي رسوبي در تجربه تحليل و پي بردن به تاريخچه تكامل سنگهاي رسوبي با اهميتتر ميباشند. نحوه پيدايش و چگونگي تكامل ساختمانهاي رسوبي خود از مباحث پيچيده پديدههاي زمينشناسي محسوب ميشود. دانستن ساختارهاي رسوبي و چگونگي تكامل آنها كمك فراواني به شناخت نحوه تشكيل سنگهاي رسوبي، مطالعات چينهشناسي، ژئومورفولوژي و تكتونيك مينمايد. پارهاي از ساختمانهاي زمينشناسي و ساختارهاي رسوبي گاه آنچنان جلب نظر ميكند كه براي هر فردي قابل تحسين و تماشايي هستند. نمونه بارز آن در گراندكانيون در آمريكا است كه هرساله تماشاگران زياي را به سوي خود جلب ميكند و يا آبشار نياگارا كه يك پديده زمينشناسي است و بسياري آرزوي ديدن آن را دارند. ساختمانهاي جالب زمينشناسي در هر كشور را ميتوان جزء ميراث طبيعي آن كشور دانست كه بايد در حفظ و نگهداري آن كوشيد. چون اين ساختارها در طي زمانهاي بسيار طولاني ايجاد شدهاند و در زمان عمر بشر غيرقابل دستيابي هستند، در كشور ما ساختمانهاي زمينشناسي و ساختهاي رسوبي فراواني وجود دارد كه ميراث طبيعي كشور محسوب ميگردند ولي تاكنون مورد بيتوجهي قرار گرفتهاند و از نظر علمي مورد مطالعه قرار نگرفتهاند. كتاب اطلس و فرهنگ لغات ساختمانهاي رسوبي اوليه از كتابهاي سودمندي ميباشد كه دو نفر از با تجربهترين سنگشناسان رسوبي دنيا آن را تأليف نمودهاند. اگرچه كه از تاريخ تأليف اين كتاب زمان زيادي ميگذرد اما ساختمانهاي رسوبي در همهجاي دنيا در طول دورانهاي زمينشناسي بهطور مشابه تشكيل گرديده و خواهد گرديد و لذا از هر نظر وجه اشتراك دارند. مركز پژوهشي زمينشناسي پارس (آرينزمين) انتشار اين اطلس را بهزبان فارسي براي دانشجويان و دانشپژوهان زمينشناسي كشور مفيد تشخيص داد. برگردان اين كتاب از زبان انگليسي بهزبان فارسي توسط آقاي دكتر محمدحسين آدابي، كه هم از نظر علمي و هم از نظر زبان كتاب بر اين كار مسلط است انجام گرفته است. مركز پژوهشي زمينشناسي پارس (آرينزمين) زحمات جناب آقاي دكتر آدابي عضو شوراي پژوهشي مركز را ارج مينهد و صميمانه از ايشان سپاسگزاري مينمايد. همچنين از آقاي محسن ايرانمنش از همكاران مركز كه تمام زحمات پس از ترجمه از تايپ تا چاپ را عهدهدار بودند تشكر مي نمايد، اجرشان مهجور باد. مدير مركز پژوهشي زمينشناسي پارس(آرينزمين) دكتر منصور قرباني |
پيشنوشتار
آفريدگار يكتا را سپاس ميگوئيم كه توفيق عنايت فرمود تا بتوانيم
گامي ديگر در جهت نشر علوم زمين برداريم. هدف اصلي از ترجمه اين
كتاب جبران كمبود اطلاعات در خصوص ساختمانهاي رسوبي اوليه بوده
است. نظر به اهميتي كه شناخت صحيح ساختهاي رسوبي در محيطهاي
رسوبگذاري و تشخيص جهت حركت جريانات قديمه (Paleocurrents)
دارد و از آنجايي كه توأم نمودن مسائل نظري با مسائل عملي در
زمينشناسي از اهميت خاصي برخوردار است مترجم را برآن داشت كه به
ترجمه اطلس با ارزش ساختمانهاي رسوبي اوليه تأليف پروفسور فرنسيس
جان پتيجان در اين اطلس، ترجمه فرهنگ لغات (glossary) ساختهاي رسوبي بههمراه منابعي كه اين ساختها در آنها براي اولينبار بهطور مشروح بيان گرديده ضميمه شده است، براي درك بهتر بسياري از اين واژهها دانشپژوهان عزيز ميتوانند بهآن مراجعه نمايند. در اينجا لازم ميدانم از آقاي دكتر اسداله محبوبي كه ويرايش علمي اين نوشتار را بر عهده داشتهاند سپاسگزاري نمايم. از سركار خانم مهندس كيميا عجايبي كه در اسكن كردن اشكال و طراحي جلد، خانم الهام اسدي كه در بازخواني و مقابله و از آقاي محسن ايرانمنش كه در صفحهآرايي و ويرايش فني و امور چاپ با اينجانب همكاري صميمانهاي داشتهاند تشكر مينمايم. از مركز پژوهشي زمينشناسي پارس (آرينزمين) و انتشارات آرينزمين و همچنين آقاي مهندس محمدباقر اكبري مدير تدوين و ساير همكاران آن مركز تشكر و قدرداني مينمايم. در خاتمه از خوانندگان عزيز تقاضا دارم كه نظرات سازنده خود را بهاطلاع اينجانب برسانند تا در آينده بتوان از راهنماييهاي سودمند آنها استفاده نمود. محمدحسين آدابيدانشيار دانشكده علوم زميندانشگاه شهيدبهشتيآذرماه 1383 |
فهرست
مقدمه
تعاريف و مفاهيم
طبقهبندي ساختمانهاي رسوبي اوليه
لايهبندي، شكلهاي خارجي
لايهبندي، نظم داخلي و ساخت
علائم و بينظميهاي موجود در سطح لايهبندي
تغيير شكل لايهبندي توسط فرآيندهاي تقريباً همزمان با رسوبگذاري
تصاوير
فرهنگ لغات ساختمانهاي رسوبي اوليه
منابع